Starostwo Powiatowe w Wąbrzeźnie

Treść Strony

       Bartoszewice - Pałac - wybudowany w latach 1913-1917 nowoczesnym wtedy stylu willowym dla Güntera von Pflug- syna właścicieli sąsiedniego Trzcianka. Właściciel był znanym lokalnym działaczem społecznym i gospodarczym, przewodniczącym Związku Rolniczego w Wąbrzeźnie. Pałac czy też willa, jest przykładem nowych tendencji w architekturze, zerwania z historyczną wizją rezydencji ziemiańskiej.  Z zabudowań dawnego majątku zachowały się: częściowo mur oraz bramy wjazdowe, olbrzymi czterokondygnacyjny spichlerz z 1913 roku górujący nad okolicą, kuźnia z 1911 roku- wyjątkowo ciekawa architektonicznie- oraz chlewnia i obora z 1909 roku, rządcówka z końca XIX wieku oraz sześciorak i trzy czworaki z końca XIX wieku.

 

  • autor: © Maciej Sacha - Społeczny Konserwator Zabytków
  • Kuźnia w Bartoszewicach
  • Pałac w Bartoszewicach
  • Spichlerz w Bartoszewicach

 Blizienko - park podworski- w centrum wsi, po stronie wschodniej od drogi Książki-Blizno. Na starych mapach można znaleźć układ zabudowań dworu i budynków gospodarskich, ale do dziś nie zachował się żaden z nich. Oprócz starodrzewu na miejscu do obejrzenia odcinek drogi brukowanej tzw. kocimi łbami.

  • autor: © Maciej Sacha - Społeczny Konserwator Zabytków
  • Droga w alei lip i kasztanowców w parku podworskim w...
  • Widok ogólny parku podworskiego w Blizienku
  • Fragment zachowanych kocich łbów w parku podworskim w...

     Błędowo - Dwór- wzniesiony na początku XIX wieku dla Ernesta Hoofa. Podczas licznych remontów dwór pozbawiono cech stylowych, jednak jego bryła nadal pozostaje ciekawa. Z zabudowań gospodarczych na uwagę zasługuje browar wybudowany prawdopodobnie równocześnie z dworem oraz kuźnia powstała nieco później, w połowie XIX wieku.

 

  • autor: © Maciej Sacha - Społeczny Konserwator Zabytków
  • Dwór w Błędowie
  • Browar w Błędowie
  • Kuźnia w Błędowie

      Czaple - Dwór- wzniesiony w połowie XIX wieku w stylu klasycystycznym dla rodziny Schirmer. Po wybudowaniu dworu Czaple często zmieniały właścicieli- Schirmerowie cieszyli się majątkiem przez 16 lat, wszyscy kolejni jeszcze krócej. Ostatnimi przedwojennymi właścicielami dworu w Czaplach byli Marie i Georg Müller. Co ciekawe po wojnie dwór był nadal własnością prywatną, ale do dziś jego stan cały czas się pogarsza- niestety liczne remonty były przeprowadzane niefachowo. Z zabudowań gospodarskich zachowały się: obora, owczarnia, stodoła i czworak- wszystkie przejęte w 1909 roku przez Komisję Kolonizacyjną i przerobione na mieszkania.

 

  • autor: © Maciej Sacha - Społeczny Konserwator Zabytków
  • Dwór w Czaplach

        Dwór w Cholewicach- wybudowany pod koniec XIX wieku w stylu neorenesansowym w nieistniejącej już miejscowości Cholewice- dziś część Czapli. Ustalenie fundatora dworu jest w tym momencie niemożliwe, gdyż majątek często zmieniał właściciela, a nie wszystkie nazwiska są znane. Z zabudowań gospodarczych dawnego majątku zachowała się obora oraz owczarnia z 1911 roku przerobiona na mieszkania.

 

  • autor: © Maciej Sacha - Społeczny Konserwator Zabytków
  • Dwór w Cholewicach, widok od strony głównego wejścia
  • Dwór w Cholewicach, widok od strony parku

          Goryń - Dwór- wzniesiony w połowie XIX wieku dla Wilhelma Körbera, właściciela Gorynia w latach 1841-1858. Mieszkał on na stałe w Nowych Jankowicach koło Łasina, zaś majątek w Goryniu kupił dla swojego syna Maxymiliana urodzonego w 1831 roku. Max Körber- bo tak był potocznie nazywany- zapisał się w lokalnej historii jako dobry gospodarz i pracodawca dbający o pracowników, założyciel apteki w Goryniu. Dzięki niemu park dworski był niegdyś bogaty w egzotyczne gatunki drzew i krzewów- jego potomkowie wspominając, iż wręcz miłością darzył miłorzęby, tulipanowce, perukowce czy rododendrony. Kolejnym właścicielem- w latach 1900-1906 był lokalny działacz społeczny i polityczny Leon Ossowski. Sprzedał on Goryń Stefanowi Krause, który już po roku pozbył się go na rzecz Gottfrieda Voigta. Ten z kolei w 1918 roku sprzedał swój majątek Józefowi Błochowiakowi. Był on znaczącym lokalnym działaczem społecznym i politycznym zasłużonym dla odbudowy spalonego kościoła w Błędowie, gdzie w 1939 roku został pochowany. Za swoje zasługi dla odbudowy kościoła w 1928 roku został mianowany przez papieża Piusa XI szambelanem papieskim. Z zabudowań dawnego majątku zachowały się opuszczone, jak jeszcze do niedawna dwór: spichlerz, stodoła, rządcówka, czworak oraz częściowo mur z bramą.

 

  • autor: © Maciej Sacha - Społeczny Konserwator Zabytków
  • Dwór w Goryniu

       Józefkowo - Dwór- budowany etapami od połowy XIX wieku do końca lat 30-tych XX wieku. Najstarszy fragment- od strony północnej- powstał dla Emila Plehna, właściciela Józefkowa w latach 1831-1849. Środkowa część dworu z wielospadowym dachem, powstała w latach 70-tych XIX wieku dla syna Emila- Conrada Plehn. Najmłodsze piętrowe skrzydło południowe powstało w latach 1907-1914 dla syna Conrada- Herberta Plehn. W 1937 roku Herbert Plehn z okazji ślubu swojej córki Brigitty przebudował elewację frontową dworu nadając jej rozmachu i elegancji.

 

  • autor: © Maciej Sacha - Społeczny Konserwator Zabytków
  • Dwór w Józefkowie

Książki - Dwór- zwany potocznie domem nauczyciela, wybudowany prawdopodobnie pod koniec XIX wieku. W miejscu dzisiejszego parkingu przy cmentarzu znajdowały się przynależące do majątku zabudowania gospodarcze. W nieznanym czasie przed II wojną światową przekształcony w obiekt handlowo-usługowy- na parterze znajdowała się restauracja i sklep kolonialny. Obecnie Gminny Ośrodek Kultury.

  • autor: © Maciej Sacha - Społeczny Konserwator Zabytków
  • Dwór w Książkach krótko przed II wojną światową
  • Dwór w Książkach- wygląd współczesny

Książki - Dwór w Małych Książkach - wybudowany prawdopodobnie na przełomie XIX i XX wieku w stylu klasycystycznym dla właściciela majątku Gut Hehenkirch- Paula Cleinova. Aktualnie budynek nie posiada na elewacji cech stylowych, jest wykorzystywany jako biura firmy Agropol sp z.o.o.

  • autor: © Maciej Sacha - Społeczny Konserwator Zabytków
  • Dwór w Małych Książkach w czasach świetności- fragment...
  • Dwór w Małych Książkach- wygląd współczesny

Łopatki - Dwór - wybudowany na przełomie XIX i XX wieku przez kolonistów niemieckich, którzy wykupili rozparcelowany majątek Jankowskiego. Aktualnie budynek jest zamieszkały, ale znajduje się w fatalnym stanie, cechy stylowe zatarte, drewniane werandy rozebrane, dostawione przybudówki.

  • autor: © Maciej Sacha - Społeczny Konserwator Zabytków
  • Dwór w Łopatkach- wygląd współczesny

Małe Radowiska - Dwór - wzniesiony w latach 1872-1874 w stylu klasycystycznym dla Paula Dienera, znanego lokalnego działacza społecznego i politycznego, właściciela majątku Kleine Radowisk w latach 1868-1906. W latach późniejszych majątek dzierżawił od Komisji Kolonizacyjnej a następnie częściowo kupił Lucjan Wilamowski, również lokalny działacz społeczny i polityczny. Po jego śmierci w 1947 roku majątek został przejęty przez Rolniczą Spółdzielnię Produkcyjną. W 1956 roku synowi Lucjana- Józefowi udało się odzyskać majątek. Jego potomkowie wyremontowali dwór i są jego właścicielami po dzień dzisiejszy. 

  • autor: © Maciej Sacha - Społeczny Konserwator Zabytków
  • Dwór w Małych Radowiskach

       Mgowo - Pałac- wzniesiony w połowie XIX wieku w stylu klasycystycznym dla Ksawerego Działowskiego. W późniejszych latach znacznie rozbudowany przez licznych kolejnych właścicieli. W 1951 roku podczas remontu został pozbawiony prawie całkowicie cech stylowych- na szczęście zachował się herb Działowskich- Prawdzic- umieszczony na elewacji frontowej. We wnętrzu warto zwrócić uwagę na marmurowe schody prowadzące na piętro. Z zabudowań dawnego majątku zachowały się: spichlerz, obora, kuźnia, stajnia, siedem czworaków oraz kaplica dworska. Aktualnie dwór jest wyremontowany i można go wynająć np. na wesela.

 

  • autor: © Maciej Sacha - Społeczny Konserwator Zabytków
  • Pałac w Mgowie, widok na główne wejście
  • Pałac w Mgowie, widok od strony oficyny
  • Marmurowe schody w pałacu w Mgowie
  • Herb Działowskich- Prawdzic- na elewacji frontowej pałacu...

Nielub - Dwór - wzniesiony w połowie XIX wieku dla Karola von Vogel, który dał się poznać jako znakomity gospodarz- wprowadzał nowoczesne systemy uprawy oraz mechanizację. Architektonicznie dwór prezentuje styl klasycystyczny oraz neogotycki, uroku dodawała mu nieistniejąca już piętrowa drewniana weranda. W skład dawnego majątku wchodzą ponadto czworaki oraz budynki gospodarskie z trzeciej ćwierci XIX wieku takie jak murowana stodoła czy gorzelnia (dawny młyn). 

  • autor: © Maciej Sacha - Społeczny Konserwator Zabytków
  • Dwór w Nielubiu
  • Neogotycka przybudówka dworu w Nielubiu
  • Gorzelnia w Nielubiu

Orzechowo - Dwór - murowany, prawdopodobnie z przełomu XIX i XX wieku, otoczony niewielkim parkiem.

  • autor: © Maciej Sacha - Społeczny Konserwator Zabytków
  • Dwór w Orzechowie

      Płużnica - Dawny majątek- pałac zwany zamkiem został wybudowany  z klinkierowej cegły w drugiej połowie XIX wieku dla Ernesta Kriegera. Był to potężny budynek częściowo parterowy, częściowo piętrowy, na wysokim fundamencie. Nad pałacem górowała trzykondygnacyjna wieża zwieńczona szpiczastym dachem. Właściciele zadbali o swój komfort montując liczne kominki i piece kaflowe oraz, co rzadko spotykane w tamtych czasach, instalacje wodno-kanalizacyjną ze zbiornikami na wodę na piętrze. Po zniszczeniach wojennych nie podjęto remontu- pałac został ostatecznie rozebrany w latach 60-tych XX wieku, a materiały z rozbiórki posłużyły do rozbudowy budynku Starostwa Powiatowego w Wąbrzeźnie. Z zabudowań dawnego majątku zachowały się wozownia i owczarnia, obecnie przerobione na mieszkania.

 

  • autor: © Maciej Sacha - Społeczny Konserwator Zabytków
  • W tym miejscu stał pałac w Płużnicy
  • Dawna wozownia przy nieistniejącym pałacu w Płużnicy
  • Dawna owczarnia przy nieistniejącym pałacu w Płużnicy

Ryńsk - Pałac - pierwotny dwór powstał z cegły i kamieni polnych w roku 1751 dla Piotra Tuchołki. Na przełomie XVIII i XIX wieku nowi właściciele majątku Rheinsberg- rodzina Wilkxyckich rozbudowała dwór nadając mu cechy klasycystyczne. Następnie w latach 1872-1881 hrabia Artur Sumiński rozbudował rezydencję tworząc potężny pałac o cechach neorenesansowych i neogotyckich. Po utworzeniu w tym miejscu szkoły zmieniono częściowo układ wnętrz i zatarto wiele cech stylowych.

  • autor: © Maciej Sacha - Społeczny Konserwator Zabytków
  • Pałac w Ryńsku

Sitno - Dawny majątek - zachowały się pojedyncze budynki gospodarskie oraz dwojaki z przełomu XIX i XX wieku.

  • autor: © Maciej Sacha - Społeczny Konserwator Zabytków
  • Jeden z dwojaków w Sitnie

Sosnówka - Dwór - murowany z czerwonej cegły i kamienia, prawdopodobnie z przełomu XIX i XX wieku.

  • autor: © Maciej Sacha - Społeczny Konserwator Zabytków
  • Dwór w Sosnówce
  • Budynek mieszkalny przy dworze w Sosnówce, prawdopodobnie...
  • Zabudowania gospodarcze przy dworze w Sosnówce

Trzcianek - Dwór - murowany, powstały w latach 90-tych XIX wieku dla Paula von Pflug. Jest to ta sama rodzina von Pflug, której własnością były sąsiednie Bartoszewice (gm. Płużnica), tam swoją rezydencję wybudował syn Paula- Günter. Zabudowania gospodarskie nie zachowały się- wszystkie zostały rozebrane w latach 70-tych XX wieku, a materiał z rozbiórki wtórnie wykorzystany przez okolicznych mieszkańców.

  • autor: © Maciej Sacha - Społeczny Konserwator Zabytków
  • Dwór w Trzcianku

        Uciąż - Dwór- wybudowany w latach 1868-1869 w stylu klasycystycznym dla Apolinarego Działowskiego. Dwór został wybudowany z cegły, na kamiennym fundamencie. Z oryginalnego wyposażenia zachowały się drzwi wewnętrzne oraz drewniana podłoga w salonie. Z zabudowań dawnego majątku zachowała się jedynie rządcówka oraz dom dla pracowników, oba przebudowane.

 

  • autor: © Maciej Sacha - Społeczny Konserwator Zabytków
  • Dwór w Uciążu

Wałycz - Pałac - murowany, powstawał etapami dla kolejnych właścicieli majątku. Środkowy fragment obecnego pałacu stanowi prawdopodobnie XVIII wieczny dwór wybudowany dla rodziny Jeżewskich. Piętro, neobarokowe przybudówki i reprezentacyjny ganek to pamiątki rozbudowy pałacu w XIX wieku dla rodziny Działowskich. Na początku XX wieku kolejni właściciele majątku- Chełmiccy- ufundowali kolejne przybudówki, tym razem klasycystyczne zwieńczone attyką. Oprócz pałacu z zabudowań dawnego majątku zachowały się: gorzelnia, rządcówka, obora, stajnia, kuźnia, spichlerz, oficyny i częściowo murowana brama- wszystko z drugiej połowy XIX wieku.

  • autor: © Maciej Sacha - Społeczny Konserwator Zabytków
  • Pałac w Wałyczu
  • Gorzelnia w Wałyczu

Węgorzyn - Dwór - murowany z cegły i kamienia polnego, powstał w drugiej połowie XIX wieku w stylu klasycystycznym z elementami neorenesansowymi. Fundatorami byli prawdopodobnie Georg i Marie Gildemeister. Powojenne remonty spowodowały zniszczenie cech stylowych i detali architektonicznych. Z zabudowań dawnego majątku oprócz dworu zachowały się: owczarnia, dwojaki i niewielki budynek gospodarczy- wszystko z końca XIX wieku.

  • autor: © Maciej Sacha - Społeczny Konserwator Zabytków
  • Dwór w Węgorzynie

Wronie - Pałacyk myśliwski - wzniesiony w latach 90-tych XIX wieku w stylu willowym dla hrabiostwa Albrechta i Marthy von Alvensleben z Ostromecka. Pełnił funkcję reprezentacyjnej rezydencji na czas polowań właścicieli potężnego majątku. Z zabudowań gospodarskich z przełomu XIX i XX wieku przetrwały: wozownia, obora, chlewnia, czworak i rządcówka.

  • autor: © Maciej Sacha - Społeczny Konserwator Zabytków
  • Pałacyk myśliwski we Wroniu

Zaskocz - Park podworski i oficyna - pozostałości po dawnym majątku rodziny Zakrzewskich. Prawdopodobnie do 1945 roku znajdował się tu klasycystyczny dwór, w którym wg lokalnych legend znajdowała się loża masońska- ile w tym prawdy, nie wiadomo. Po dworze niema już śladu- prawdopodobnie wynika to z tego, iż Zakrzewscy byli podobno skonfliktowani z lokalnymi Niemcami, zaś ci postarali się, aby po właściciele nie mieli dokąd wracać. Dzieła zniszczenia dokonały powojenne władze zezwalające na wywóz materiałów budowlanych przez lokalnych mieszkańców. Z zabudowań dworskich zachowała się duża piętrowa oficyna, trzy czworaki i dom na skraju parku należące prawdopodobnie do ogrodnika lub zarządcy majątku. Zabudowań dworskich było niegdyś dużo więcej- cała przestrzeń pomiędzy czworakami położonymi na przeciwnych końcach centrum wsi była zabudowana. Zachował się pięć z prawie czterdziestu budynków zaznaczonych tam na przedwojennej mapie. W częściowo zachowanym parku podworskim można oglądać pomnikowe dęby i częściowo zachowane brukowane alejki.

  • autor: © Maciej Sacha - Społeczny Konserwator Zabytków
  • Dwór w Zaskoczu w czasach świetności
  • Oficyna w Zaskoczu
  • Oficyna w Zaskoczu 2
  • Główna aleja w parku podworskim w Zaskoczu
  • Główna aleja w parku podworskim w Zaskoczu

Zieleń - Dawny majątek - w latach 90-tych XX wieku rozebrano zrujnowany dwór stanowiący centrum majątku. Do dnia dzisiejszego zachowały się: park ze stawem, piętrowa oficyna oraz częściowo gorzelnia.

  • autor: © Maciej Sacha - Społeczny Konserwator Zabytków
  • Pozostałości gorzelni w Zieleniu
  • Oficyna w Zieleniu