Powiat
Wąbrzeski

KAS zaangażowana w akcję przeciwko nielegalnym środkom ochrony roślin i zwalcza nielegalny obrót pestycydami

„Kupując nielegalnie, szkodzisz wiele razy” - wystartowała 8. odsłona kampanii edukacyjnej skierowanej do rolników!

Nielegalne, w tym podrobione środki ochrony roślin, pozostają jednym z najpoważniejszych zagrożeń dla bezpieczeństwa żywności, zdrowia ludzi, zwierząt i środowiska, ale także są ryzykiem dla uczciwej konkurencji w sektorze rolno-spożywczym. Właśnie dlatego ruszyła 8. edycja ogólnopolskiej kampanii edukacyjnej „Kupując nielegalnie, szkodzisz wiele razy”. Jej celem jest zmniejszenie ilości zakupu i stosowania nielegalnych, w tym podrobionych środków ochrony roślin oraz podnoszenie świadomości rolników na temat ryzyk zdrowotnych, środowiskowych, prawnych i ekonomicznych wynikających z ich stosowania. Kampanię realizują wspólnie: Polskie Stowarzyszenie Ochrony Roślin (PSOR), Krajowa Administracja Skarbowa (KAS), Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORiN) oraz Policja, pod patronatem Urzędu Patentowego RP.

Skala problemu jest poważna. Szacuje się, że rynek nielegalnych środków ochrony roślin stanowi ok. 14% rynku w Unii Europejskiej (EU). Warto przy tym podkreślić, że jednocześnie rolnicy mierzą się z rosnącymi kosztami produkcji rolnej.

Organizatorzy kampanii podkreślają, że takie produkty mogą zawierać substancje wycofane w UE lub składniki nieznanego pochodzenia, a ich działanie może być nieprzewidywalne - od braku skuteczności po uszkodzenia upraw.

W praktyce szczególnie ryzykowne są nielegalne aukcje internetowe i handel obwoźny. W ocenie służb problem ma charakter transgraniczny: według ostatnich danych Europolu z operacji Silver Axe VIII przejęto 2 040 ton fałszywych lub nielegalnych środków ochrony roślin, aresztowano 21 podejrzanych i zlikwidowano zakłady wykorzystywane do fałszowania.

Konsekwencje stosowania nielegalnych środków ochrony roślin wykraczają daleko poza aspekt formalny. To ryzyko zdrowotne i środowiskowe, ale też realne straty ekonomiczne w gospodarstwie. Organizatorzy kampanii przypominają, że produkty oryginalne przechodzą ponad 12 lat rygorystycznych badań, podczas gdy podróbki są nieprzebadane. W efekcie rolnik może nie tylko stracić plon, ale też narazić się na problemy w łańcuchu dostaw oraz utratę wiarygodności, a także sankcje administracyjne i karne. Nie można również wykluczyć negatywnych skutków zdrowotnych jakie mogą wywołać nieprzebadane mieszaniny chemiczne o nieznanym składzie, jakimi są podrobione środki ochrony roślin.

Ważnym elementem kampanii pozostaje także edukacja w obszarze własności intelektualnej. Warto podkreślić, że podróbki uderzają w uczciwe firmy, destabilizują rynek i są przestępstwem.

Tegoroczna kampania skupia się na praktycznych wskazówkach dotyczących bezpiecznego zakupu środków ochrony roślin, weryfikacji ich legalności oraz rozpoznawania sygnałów ostrzegawczych. Organizatorzy podkreślają, że można stosować wyłącznie środki ochrony roślin zarejestrowane w Polsce, posiadające zezwolenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na wprowadzanie do obrotu i stosowanie, kupowane w punktach wpisanych do rejestru działalności regulowanej prowadzonego przez wojewódzkie inspektoraty ochrony roślin i nasiennictwa. Kupując środki ochrony roślin warto sprawdzić opakowanie. Każdy środek ochrony roślin z obcojęzyczną etykietą jest nielegalny. Czujność powinny wzbudzić wszelkie odkształcenia, wklęśnięcia czy nieszczelności opakowania, jak również etykieta nietrwale przymocowana do opakowania.

Szczególną ostrożność zaleca się przy ofertach sprzedaży środków ochrony roślin zamieszczanych w internecie, zwłaszcza gdy są anonimowe, a cena jest podejrzanie niska. Należy podkreślić, że choć sprzedaż internetowa środków ochrony roślin jest prawnie dopuszczona, to często nadużywana jest do wprowadzania do obrotu nielegalnych, w tym podrobionych środków ochrony roślin. Dlatego kampania zwraca również uwagę na zmiany przepisów ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin mające ograniczać ryzyka w sprzedaży online, w tym wprowadzenie całkowitego zakazu sprzedaży fumigantów przez internet oraz podawanie danych identyfikujących sprzedawcę oraz osób nabywających pozostałe środki ochrony roślin w internecie.

W 2025 r. KAS wzięła udział w drugiej edycji międzynarodowej operacji JCO NOXIA, podczas której prowadzone były wzmożone kontrole czterech grup towarowych: środków ochrony roślin, odpadów, papierosów i prekursorów narkotyków. Koordynatorem przedmiotowej operacji był OLAF - Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych. JCO NOXIA II prowadzona była w 40 krajach. Polska była na 2. miejscu pod względem łącznej liczby zatrzymań w ww. grupach towarowych. W ramach operacji łącznie zajęto 52 tony stałych środków ochrony roślin oraz 21 tys. litrów płynnych, a polska Służba Celno-Skarbowa zatrzymała 1289 litrów nielegalnych środków ochrony roślin.

Małgorzata Bojańczyk, Dyrektor Generalna PSOR, podkreśla, że w walce z nielegalnymi środkami ochrony roślin kluczowe jest połączenie działań kontrolnych z edukacją i odpowiedzialnymi decyzjami zakupowymi po stronie rolników.

Akcja ma charakter długofalowy i mierzalny. W siedmiu dotychczasowych edycjach przeprowadzono szereg szkoleń dla służb i rolników we współpracy z KRUS oraz rozdystrybuowano łącznie 109 tys. folderów i plakatów w czterech językach.