Treść Strony

Zasadnicze cele i zadania obrony cywilnej

W przepisach międzynarodowych tj. w I protokole dodatkowym do konwencji genewskich z 12 sierpnia 1949 r. (załącznik do Dz.U. z 1992 r., nr 41, poz. 175) określono obronę cywilną, jako wypełnianie wszystkich lub niektórych zadań humanitarnych, mających na celu ochronę ludności cywilnej przed niebezpieczeństwami wynikającymi z działań zbrojnych lub klęsk żywiołowych i przezwyciężanie ich bezpośrednich następstw, jak też zapewnienie warunków koniecznych do przetrwania.

Zadania obrony cywilnej według I protokołu dodatkowego to:

- służba ostrzegawcza,

- wykrywanie i oznaczanie stref niebezpiecznych,

- ewakuacja,

- przygotowanie i organizowanie schronów

- obsługa środków zaciemnienia,

- ratownictwo,

- służby medyczne, włączając w to pierwszą pomoc oraz opiekę religijną,

- walka z pożarami,

- odkażanie i inne podobne działania ochronne,

- dostarczanie doraźnych pomieszczeń i zaopatrzenia,

- doraźna pomoc dla przywrócenia i utrzymania porządku w strefach dotkniętych klęskami,

- doraźne przywrócenie działań niezbędnych służb użyteczności publicznej,

- doraźne grzebanie zmarłych,

- pomoc w ratowaniu dóbr niezbędnych dla przetrwania,

- dodatkowe rodzaje działalności, niezbędne dla wypełnienia któregoś z zadań wyżej wymienionych, w tym planowanie i prace organizacyjne.

Zgodnie z ustawą o powszechnym obowiązku obrony RP obrona cywilna ma na celu ochronę ludności, zakładów pracy i urządzeń użyteczności publicznej, dóbr kultury, ratowanie i udzielanie pomocy poszkodowanym w czasie wojny, współdziałanie w zwalczaniu klęsk żywiołowych i zagrożeń środowiska oraz usuwaniu ich skutków.

Ten sam akt prawny określa zadania Szefa Obrony Cywilnej Kraju:

1) przygotowywanie projektów założeń i zasad działania obrony cywilnej;

2) ustalanie ogólnych zasad realizacji zadań obrony cywilnej;

3) koordynowanie określonych przedsięwzięć i sprawowanie kontroli realizacji przez organy administracji rządowej i organy samorządu terytorialnego zadań obrony cywilnej;

4) sprawowanie nadzoru nad odbywaniem zasadniczej służby w obronie cywilnej.

Obecnie w żadnym polskim dokumencie prawnym zadania obrony cywilnej nie zostały szczegółowo określone. Do dnia 9 lipca 2002 r. zadania obrony cywilnej były zapisane w Rozporządzeniu Rady Ministrów o obronie cywilnej (Dz. U. z 1993 r. nr 93, poz. 429), które zostało zastąpione Rozporządzeniem Rady Ministrów w sprawie szczegółowego zakresu działania Szefa Obrony Cywilnej Kraju, szefów obrony cywilnej województw, powiatów i gmin (Dz. U. z 2002 r. nr 96, poz. 850). W tym dokumencie nie określono ogólnych zadań obrony cywilnej, uregulowano natomiast szczegółowe zakresy działań Szefa OCK, szefów obrony cywilnej województw, powiatów i gmin.

Zgodnie z rozporządzeniem o obronie cywilnej z 1993 r. zadania obrony cywilnej przedstawiają się następująco:

- W okresie pokoju obrona cywilna współuczestniczy w ochronie ludności i środowiska naturalnego przed nagłymi i rozległymi zagrożeniami powstałymi w wyniku działania sił przyrody lub awarii obiektów technicznych, szczególnie przed tymi, które powodują skażenia toksycznymi środkami przemysłowymi, skażenia promieniotwórcze oraz katastrofalne pożary, zatopienia, huragany itp., organizuje system wczesnego ostrzegania i przygotowuje ludność do powszechnej samoobrony.

Zadania obrony cywilnej w czasie pokoju:

- ochrona ludności, zakładów pracy i urządzeń użyteczności publicznej oraz dóbr kultury przed skutkami działań zbrojnych,

- stworzenie warunków do wykrywania zagrożeń i ostrzegania oraz alarmowania ludności,

- przygotowanie schronów i ukryć dla ludności utrzymywanie ich w gotowości do użycia,

- gromadzenie i przechowywanie środków indywidualnej ochrony dla jednostek organizacyjnych OC i ludności,

- wyposażenie jednostek organizacyjnych OC w sprzęt ratowniczy, przyrządy i aparaturę do wykrywania różnego rodzaju skażeń,

- sukcesywne przygotowywanie infrastruktury ochronnej i ratowniczej, medycznej i socjalno – bytowej do działania w warunkach ekstremalnych,

- systematyczne szkolenie kadr kierowniczych administracji rządowej  i samorządowej, jednostek organizacyjnych OC oraz żołnierzy sił zbrojnych OC, a pozostałej ludności w dziedzinie powszechnej samoobrony,

- współdziałanie z organami powołanymi do zwalczania klęsk żywiołowych  i zagrożeń środowiska oraz usuwania ich skutków (decyzję o włączeniu sił OC do tych działań podejmują terenowi szefowie OC).

W razie wojny obrona cywilna ma na celu ochronę ludności, zakładów pracy, urządzeń użyteczności publicznej, dóbr kultury oraz ratowania poszkodowanych i udzielanie im pomocy.

Podstawowe zadania obrony cywilnej w czasie wojny:

- wykrywanie zagrożeń oraz ostrzeganie i alarmowanie,

- organizowanie ewakuacji ludności,

- przygotowanie budowli ochronnych,

- zaciemnienie i wygaszenie oświetlenia,

- organizowanie i prowadzenie akcji ratunkowych,

- udzielanie poszkodowanym pomocy medycznej (w tym umożliwienie korzystania z opieki medycznej i posługi religijnej),

- walka z pożarami,

- zaopatrywanie ludności w sprzęt i środki ochrony indywidualnej.

- przygotowanie oraz prowadzenie likwidacji skażeń i zakażeń,

- organizowanie doraźnych pomieszczeń i zaopatrzenia dla poszkodowanej ludności,

- doraźna pomoc w celu przywrócenia i utrzymania porządku w strefach dotkniętych klęskami żywiołowymi i katastrofami,

- doraźne przywracanie działania niezbędnych służb użyteczności publicznej,  w tym pomoc w budowie i odbudowie awaryjnych ujęć wody pitnej,

- doraźne grzebanie zmarłych,

- ochrona żywności oraz innych dóbr niezbędnych do przetrwania,

- działalność planistyczna i prace organizacyjne, działalność szkoleniowa i upowszechniająca z zakresu problematyki OC,

- przygotowanie ludności do uczestnictwa w powszechnej samoobronie,

- zabezpieczenie dóbr kultury, urządzeń użyteczności publicznej i ważnej dokumentacji.