Treść Strony

 Blizienko - park podworski- w centrum wsi, po stronie wschodniej od drogi Książki-Blizno. Na starych mapach można znaleźć układ zabudowań dworu i budynków gospodarskich, ale do dziś nie zachował się żaden z nich. Oprócz starodrzewu na miejscu do obejrzenia odcinek drogi brukowanej tzw. kocimi łbami.

  • autor: © Maciej Sacha - Społeczny Konserwator Zabytków
  • Droga w alei lip i kasztanowców w parku podworskim w...
  • Widok ogólny parku podworskiego w Blizienku
  • Fragment zachowanych kocich łbów w parku podworskim w...

Książki - Dwór- zwany potocznie domem nauczyciela, wybudowany prawdopodobnie pod koniec XIX wieku. W miejscu dzisiejszego parkingu przy cmentarzu znajdowały się przynależące do majątku zabudowania gospodarcze. W nieznanym czasie przed II wojną światową przekształcony w obiekt handlowo-usługowy- na parterze znajdowała się restauracja i sklep kolonialny. Obecnie Gminny Ośrodek Kultury.

  • autor: © Maciej Sacha - Społeczny Konserwator Zabytków
  • Dwór w Książkach krótko przed II wojną światową
  • Dwór w Książkach- wygląd współczesny

Książki - Dwór w Małych Książkach - wybudowany prawdopodobnie na przełomie XIX i XX wieku w stylu klasycystycznym dla właściciela majątku Gut Hehenkirch- Paula Cleinova. Aktualnie budynek nie posiada na elewacji cech stylowych, jest wykorzystywany jako biura firmy Agropol sp z.o.o.

  • autor: © Maciej Sacha - Społeczny Konserwator Zabytków
  • Dwór w Małych Książkach w czasach świetności- fragment...
  • Dwór w Małych Książkach- wygląd współczesny

Łopatki - Dwór - wybudowany na przełomie XIX i XX wieku przez kolonistów niemieckich, którzy wykupili rozparcelowany majątek Jankowskiego. Aktualnie budynek jest zamieszkały, ale znajduje się w fatalnym stanie, cechy stylowe zatarte, drewniane werandy rozebrane, dostawione przybudówki.

  • autor: © Maciej Sacha - Społeczny Konserwator Zabytków
  • Dwór w Łopatkach- wygląd współczesny

Małe Radowiska - Dwór - wzniesiony w latach 1872-1874 w stylu klasycystycznym dla Paula Dienera, znanego lokalnego działacza społecznego i politycznego, właściciela majątku Kleine Radowisk w latach 1868-1906. W latach późniejszych majątek dzierżawił od Komisji Kolonizacyjnej a następnie częściowo kupił Lucjan Wilamowski, również lokalny działacz społeczny i polityczny. Po jego śmierci w 1947 roku majątek został przejęty przez Rolniczą Spółdzielnię Produkcyjną. W 1956 roku synowi Lucjana- Józefowi udało się odzyskać majątek. Jego potomkowie wyremontowali dwór i są jego właścicielami po dzień dzisiejszy. 

  • autor: © Maciej Sacha - Społeczny Konserwator Zabytków
  • Dwór w Małych Radowiskach

Nielub - Dwór - wzniesiony w połowie XIX wieku dla Karola von Vogel, który dał się poznać jako znakomity gospodarz- wprowadzał nowoczesne systemy uprawy oraz mechanizację. Architektonicznie dwór prezentuje styl klasycystyczny oraz neogotycki, uroku dodawała mu nieistniejąca już piętrowa drewniana weranda. W skład dawnego majątku wchodzą ponadto czworaki oraz budynki gospodarskie z trzeciej ćwierci XIX wieku takie jak murowana stodoła czy gorzelnia (dawny młyn). 

  • autor: © Maciej Sacha - Społeczny Konserwator Zabytków
  • Dwór w Nielubiu
  • Neogotycka przybudówka dworu w Nielubiu
  • Gorzelnia w Nielubiu

Orzechowo - Dwór - murowany, prawdopodobnie z przełomu XIX i XX wieku, otoczony niewielkim parkiem.

  • autor: © Maciej Sacha - Społeczny Konserwator Zabytków
  • Dwór w Orzechowie

Ryńsk - Pałac - pierwotny dwór powstał z cegły i kamieni polnych w roku 1751 dla Piotra Tuchołki. Na przełomie XVIII i XIX wieku nowi właściciele majątku Rheinsberg- rodzina Wilkxyckich rozbudowała dwór nadając mu cechy klasycystyczne. Następnie w latach 1872-1881 hrabia Artur Sumiński rozbudował rezydencję tworząc potężny pałac o cechach neorenesansowych i neogotyckich. Po utworzeniu w tym miejscu szkoły zmieniono częściowo układ wnętrz i zatarto wiele cech stylowych.

  • autor: © Maciej Sacha - Społeczny Konserwator Zabytków
  • Pałac w Ryńsku

Sitno - Dawny majątek - zachowały się pojedyncze budynki gospodarskie oraz dwojaki z przełomu XIX i XX wieku.

  • autor: © Maciej Sacha - Społeczny Konserwator Zabytków
  • Jeden z dwojaków w Sitnie

Sosnówka - Dwór - murowany z czerwonej cegły i kamienia, prawdopodobnie z przełomu XIX i XX wieku.

  • autor: © Maciej Sacha - Społeczny Konserwator Zabytków
  • Dwór w Sosnówce
  • Budynek mieszkalny przy dworze w Sosnówce, prawdopodobnie...
  • Zabudowania gospodarcze przy dworze w Sosnówce

Trzcianek - Dwór - murowany, powstały w latach 90-tych XIX wieku dla Paula von Pflug. Jest to ta sama rodzina von Pflug, której własnością były sąsiednie Bartoszewice (gm. Płużnica), tam swoją rezydencję wybudował syn Paula- Günter. Zabudowania gospodarskie nie zachowały się- wszystkie zostały rozebrane w latach 70-tych XX wieku, a materiał z rozbiórki wtórnie wykorzystany przez okolicznych mieszkańców.

  • autor: © Maciej Sacha - Społeczny Konserwator Zabytków
  • Dwór w Trzcianku

Wałycz - Pałac - murowany, powstawał etapami dla kolejnych właścicieli majątku. Środkowy fragment obecnego pałacu stanowi prawdopodobnie XVIII wieczny dwór wybudowany dla rodziny Jeżewskich. Piętro, neobarokowe przybudówki i reprezentacyjny ganek to pamiątki rozbudowy pałacu w XIX wieku dla rodziny Działowskich. Na początku XX wieku kolejni właściciele majątku- Chełmiccy- ufundowali kolejne przybudówki, tym razem klasycystyczne zwieńczone attyką. Oprócz pałacu z zabudowań dawnego majątku zachowały się: gorzelnia, rządcówka, obora, stajnia, kuźnia, spichlerz, oficyny i częściowo murowana brama- wszystko z drugiej połowy XIX wieku.

  • autor: © Maciej Sacha - Społeczny Konserwator Zabytków
  • Pałac w Wałyczu
  • Gorzelnia w Wałyczu

Węgorzyn - Dwór - murowany z cegły i kamienia polnego, powstał w drugiej połowie XIX wieku w stylu klasycystycznym z elementami neorenesansowymi. Fundatorami byli prawdopodobnie Georg i Marie Gildemeister. Powojenne remonty spowodowały zniszczenie cech stylowych i detali architektonicznych. Z zabudowań dawnego majątku oprócz dworu zachowały się: owczarnia, dwojaki i niewielki budynek gospodarczy- wszystko z końca XIX wieku.

  • autor: © Maciej Sacha - Społeczny Konserwator Zabytków
  • Dwór w Węgorzynie

Wronie - Pałacyk myśliwski - wzniesiony w latach 90-tych XIX wieku w stylu willowym dla hrabiostwa Albrechta i Marthy von Alvensleben z Ostromecka. Pełnił funkcję reprezentacyjnej rezydencji na czas polowań właścicieli potężnego majątku. Z zabudowań gospodarskich z przełomu XIX i XX wieku przetrwały: wozownia, obora, chlewnia, czworak i rządcówka.

  • autor: © Maciej Sacha - Społeczny Konserwator Zabytków
  • Pałacyk myśliwski we Wroniu

Zaskocz - Park podworski i oficyna - pozostałości po dawnym majątku rodziny Zakrzewskich. Prawdopodobnie do 1945 roku znajdował się tu klasycystyczny dwór, w którym wg lokalnych legend znajdowała się loża masońska- ile w tym prawdy, nie wiadomo. Po dworze niema już śladu- prawdopodobnie wynika to z tego, iż Zakrzewscy byli podobno skonfliktowani z lokalnymi Niemcami, zaś ci postarali się, aby po właściciele nie mieli dokąd wracać. Dzieła zniszczenia dokonały powojenne władze zezwalające na wywóz materiałów budowlanych przez lokalnych mieszkańców. Z zabudowań dworskich zachowała się duża piętrowa oficyna, trzy czworaki i dom na skraju parku należące prawdopodobnie do ogrodnika lub zarządcy majątku. Zabudowań dworskich było niegdyś dużo więcej- cała przestrzeń pomiędzy czworakami położonymi na przeciwnych końcach centrum wsi była zabudowana. Zachował się pięć z prawie czterdziestu budynków zaznaczonych tam na przedwojennej mapie. W częściowo zachowanym parku podworskim można oglądać pomnikowe dęby i częściowo zachowane brukowane alejki.

  • autor: © Maciej Sacha - Społeczny Konserwator Zabytków
  • Dwór w Zaskoczu w czasach świetności
  • Oficyna w Zaskoczu
  • Oficyna w Zaskoczu 2
  • Główna aleja w parku podworskim w Zaskoczu
  • Główna aleja w parku podworskim w Zaskoczu

Zieleń - Dawny majątek - w latach 90-tych XX wieku rozebrano zrujnowany dwór stanowiący centrum majątku. Do dnia dzisiejszego zachowały się: park ze stawem, piętrowa oficyna oraz częściowo gorzelnia.

  • autor: © Maciej Sacha - Społeczny Konserwator Zabytków
  • Pozostałości gorzelni w Zieleniu
  • Oficyna w Zieleniu