Starostwo Powiatowe w Wąbrzeźnie

Kalendarz, imieniny

Dziś jest: 23.05.2017
Imieniny: Emilii, Iwony, Leontyny

Wyszukiwarka

Grafika strony

Historia po?arnictwa Ziemi W?brzeskiej

Nawigacja

Jesteś tutaj:

Translator Google

Odnośnik do BIP

Treść strony

Historia pożarnictwa na ziemi wąbrzeskiej

 W roku 1875 datuje się powstanie OSP w Wąbrzeźnie, pierwszej na ziemi wąbrzeskiej zorganizowanej formacji strażackiej, dzisiaj jednostki o 127 letniej historii. W pierwszym roku działalności powiatu, a więc w roku 1888 powstała OSP w Płużnicy, a 10 lat później w Nowej Wsi Królewskiej. Rozkwit ochotniczego strażactwa w powiecie wąbrzeskim nastąpił z chwilą odzyskania niepodległości. W latach 1918-1931 powstało siedemnaście jednostek OSP między innymi w: Książkach, Kurkocinie, Dębowej Łące, Małym i Wielkim Pułkowie, Będowie, Uciążu, Węgorzynie, Ryńsku oraz Zieleniu.

Krajowy Zjazd Zjednoczeniowy z 8 września 1921 roku i powstanie Głównego Związku Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej z siedzibą w Warszawie, spowodowały tworzenie się nowych struktur pożarniczych. Po 1918 straż pożarna w wyzwolonej Polsce działała przez pewien czas zgodnie z przepisami i warunkami panującymi w trzech byłych zaborach. Już w okresie działań wojennych podejmowano prace nad ujednoliceniem organizacji i działań związanych z ochroną przeciwpożarową. W momencie odzyskania niepodległości na ziemiach byłych zaborów kontynuowały swoją działalność związki straży pożarnych:

Związek Floriański na obszarze byłego Królestwa Polskiego,

Krajowy Związek Straży Pożarnych Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim,

Cztery prowincjonalne związki – poznański, górnośląski, cieszyński i pomorski w byłym zaborze pruskim .

W miejsce związków funkcjonujących do tej pory utworzone zostały Związki Wojewódzkie, jako samodzielne organizacje posiadające osobowość prawną i zrzeszone w Związku Głównym. Powstały Oddziały Powiatowe Związku Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej. Taki związek powstał również w Wąbrzeźnie. Ze szczątkowych, zachowanych dokumentów z tamtych lat wynika, że powstał on w przedziale lat 1922-1923. Na ustalenie tej daty wskazuje zapis w kronice mówiący, że 18 maja 1933 obchodzono dziesięciolecie powstania tych struktur.

Wszystkie spotkania Oddziału Powiatowego odbywały się w sali narad Sejmiku Powiatowego, a od roku 1935 w sali narad Rady Powiatu, w gmachu Starosty Powiatowego. Do połowy lat trzydziestych prezesem Zarządu Oddziału Powiatowego był druh Ewinarowicz, pierwszym wiceprezesem Stefan Bardyan, drugim Andrzej Rudkowski, sekretarzem Franciszek Nowicki a skarbnikiem Ludwik Śmiełowski. 27 czerwca 1936 roku druh Ewinarowicz zastał mianowany starostą świeckim, a jego miejsce na fotelu prezesa zajął druh Zygmunt Kalkstein - starosta wąbrzeski. Do roku 1939 w ewidencji Zarządu figurowało 30 jednostek OSP.

W roku 1933 na skutek rozporządzenia Rady Ministrów Główny Związek otrzymał nazwę Związek Straży Pożarnej Rzeczypospolitej Polskiej, statut a jednocześnie uznany został za stowarzyszenie wyższej użyteczności. Członkiem czynnym Związku mogła już być każda straż pożarna, a nie jak dotychczas związek wojewódzki. Związek czuwał nad całokształtem prac straży pożarnych za pośrednictwem swych organów wojewódzkich i oddziałów powiatowych. Statut ustalał, że naczelnymi władzami związku są:

- zjazd walny,

- rada naczelna,

- prezes i zarząd główny.

Lokalnymi władzami zaś były rady i zarządy okręgów wojewódzkich i oddziałów powiatowych.

Przepisy o ochronie przed pożarami i innymi klęskami regulowała ustawa z 1934r. Mimo braków w wyposażeniu technicznym i systemie mobilizacyjnym straże pożarne w licznych miastach i wsiach ofiarnie i odważnie spełniały swój patriotyczny obowiązek w obronie ojczyzny przed najazdem hitlerowskim we wrześniu 1939r. Strażacy prowadzili działalność konspiracyjną, uczestniczyli w akcjach sabotażowych i dywersyjnych, w walkach i w udzielaniu pomocy oddziałom partyzanckim. Wielu z nich poległo i zginęło w więzieniach oraz obozach koncentracyjnych. Pozostali podjęli na nowo służbę w wyzwolonym spod okupacji hitlerowskiej kraju. Odbudowa struktury organizacyjnej w skali powiatu, województwa i kraju następowała według przedwojennych zasad określonych ustawą z 1934r.

Do chwili wydania ustawy z 1934 o ochronie przed pożarami i innymi klęskami, obowiązywały w ochronie przeciwpożarowej przepisy z czasów zaborczych. Częściowo przestarzałe i nieodpowiadające panującym warunkom, jakie wytworzyły się w państwie polskim, nie sprzyjały rozwojowi ochrony przeciwpożarowej. Brakowało jednolitego dla całego kraju prawa o ochronie przeciwpożarowej. Wydana ustawa w pewnej mierze zaspokoiła te potrzeby. Ustalała ona, że w każdej gminie powinna istnieć dostateczna ilość straży pożarnych, odpowiadających jej wymogom oraz rozróżniała następujące rodzaje straży:

- ochotnicze,

- przymusowe,

- zawodowe,

- prywatne.

 Niezależnie od istniejącej sytuacji politycznej należy stwierdzić, że w okresie międzywojennym dorobek straży pożarnych był olbrzymi. We wszystkich województwach i powiatach istniały zorganizowane oddziały związku zatrudniające wykwalifikowanych instruktorów pożarnictwa.

Przed drugą wojną światową do Związku Straży Pożarnych należało pół miliona ludzi. Nastąpił rozwój straży przemysłowych, kolejowych, wojskowych itp. Znacznie rozwinęła się również technika pożarnicza. Nastąpił także duży postęp w zakresie szkolenia pożarniczego zarówno podstawowego, jak i oficerów.

Wojna na terenie Polski pochłonęła wielu strażaków. Terror i niszczycielskie działanie wroga nie oszczędziło również ziemi wąbrzeskiej. Za swą działalność najwyższą cenę zapłacili działacze powiatowych władz straży: Prezes Zarządu Powiatowego w Wąbrzeźnie Zygmunt Kalksztejn – Starosta wąbrzeski, Sekretarz Zarządu Powiatowego w Wąbrzeźnie Franciszek Nowicki oraz członek OSP w Wąbrzeźnie Aleksander Czerwiński. Wszyscy oni zostali rozstrzelani.

W okresie okupacji niemieckiej organizacja ochrony przeciwpożarowej inaczej ukształtowała się na terenie tzw. Generalnego Gubernatorstwa, a inaczej na ziemiach wcielonych do Rzeszy. Na ziemiach tych panowały przepisy obowiązujące w Rzeszy. Władze okupacyjne zniosły wszystkie pochodzące z wyboru organa związku straży pożarnych oraz zarządy ochotniczych straży pożarnych, ale utrzymały same oddziały strażackie podporządkowując je władzą okupacyjnym.

Po wojnie na wyzwolonych terenach rozpoczęto odbudowę działalności w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Mimo że nadal obowiązywały przepisy z okresu międzywojennego, były one jednak systematycznie uzupełniane i poprawiane doraźnymi rozporządzeniami i zarządzeniami. W grudniu 1944r. utworzono Główny Inspektorat Pożarnictwa, który był centralnym organem pożarnictwa. Główny inspektorat utworzyły ekipy operacyjne, których zadaniem było wznowienie lub organizowanie straży pożarnych. Przystąpiono do remontu domu strażackiego w Lublinie i uruchamiania szkoły pożarniczej, niezbędnej w tym trudnym okresie. Ustawa z 1934r. straciła znaczenie i została zastąpiona nową Ustawą o ochronie przeciwpożarowej i jej organizacji z dnia 04.02.1950r. Najbardziej charakterystyczną jej cechą było to, że państwo przejęło na siebie główny ciężar zabezpieczenia przed pożarami majątku narodowego, życia i mienia obywateli. Ustawa powołała centralny organ administracji państwowej - Komendę Główną Straży Pożarnych podległą od 1954r. ministrowi spraw wewnętrznych. Przy prezydiach wojewódzkich i powiatowych rad narodowych utworzono komendy straży pożarnych. Określono, że pracownicy jednostek straży pożarnych posiadający kwalifikacje do zawodowej służby stanowią Korpus Techniczny Pożarnictwa, na którego czele stoi Komendant Główny. W 1950 roku nadzór nad ochroną przeciwpożarową w państwie przejął od ministra Administracji Publicznej minister Gospodarki Komunalnej, natomiast w 1954 roku nadzór ten powierzono ministrowi odpowiedzialnemu za sprawy wewnętrzne, który sprawuje go do dziś.

W tym czasie na terenie powiatu wąbrzeskiego powstawały kolejne, nowe OSP między innymi w Osieczku, Józefkowie, Lipnicy, Kotnowie, Jaworzu i Wieldządzu. W roku 1970 na terenie powiatu działało 71 jednostek zakładowych i wiejskich OSP, skupiających około 1500 członków, 19 Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych, w tym 13 dziewczęcych. Działalność OSP była w tych czasach często sprawą polityczną i tylko tradycja ruchu strażackiego pozwalała funkcjonować jednostkom. W takich okolicznościach działano do roku 1975, budowano nowe remizy i pozyskiwano nowy sprzęt gaśniczy.

Z czasem Ustawa z  1950r. w większej swej części przestała odpowiadać rozwojowi życia w państwie i została zastąpiona ustawą o ochronie przeciwpożarowej z dnia 13. 04. 1960r. W jednoznaczny sposób powierzyła ona zwierzchnie kierownictwo i nadzór nad ochroną przeciwpożarową w państwie ministrowi spraw wewnętrznych,  a w województwach, powiatach, miastach i gromadach - Radom Narodowym i ich Prezydiom. Została ściślej niż poprzednio sprecyzowana rola Komendy Głównej Straży Pożarnych jako organu ministerstwa spraw wewnętrznych. Ustawa z 1960r. została następnie zastąpiona ustawą z dnia 12. 06. 1975r., która określała zasady działania i organizacji ochrony przeciwpożarowej. Kompleksowo określała ona system zapobiegania pożarom i ich zwalczania oraz zakres świadczeń na realizacje tych zadań. Ministrowi spraw wewnętrznych podlega centralny organ administracji państwowej w sprawach ochrony przeciwpożarowej - Komendant Główny Straży Pożarnych. Ustawa umocniła OSP i Związki OSP przez bezpośrednie określenie ich podstawowych zadań, zasad organizacji i działalności. Trzonem ochrony przeciwpożarowej została zawodowa kadra pożarnicza.

Dekret z dnia 27. 12. 1974r. o służbie funkcjonariuszy pożarnictwa uregulował ich prawa i obowiązki, które nie mieszczą się w ramach kodeksu pracy ze względu na specyficzny charakter działalności związanej z licznymi napięciami psychicznymi i zagrożeniami.

Ustawa o dwuinstancyjnym systemie administracji państwowej z dnia 28 maja 1975 r. sprawiła, iż nastąpiło zwiększenie liczby województw z 17 do 49. Miało to niebagatelne znaczenie, ponieważ z dniem 1 czerwca 1975 r. powołana została Komenda Wojewódzka Straży Pożarnych w Toruniu. W struktury organizacyjne KWSP weszła Komenda Rejonowa Straży Pożarnych w Wąbrzeźnie na czele, której stał por. poż. Marian Wiecki. Pierwszymi pracownikami komendy byli: Krystyna Grabowska, Ryszard Iwankowski, Bogdan Skopiński, Józef Jóśko, Henryk Kanikowski, Henryk Radzimiński, Józef Komosa, Chrystian Dunajski, Józef Szmytkowski, Jerzy Olszewski oraz Andrzej Skorzewski.

Teren działania KRSP obejmował miasta: Wąbrzeźno i Radzyń Chełmiński oraz gminy: Wąbrzeźno, Dębowa Łąka, Książki i Płużnica. Do dyspozycji w zakresie działań operacyjnych na terenie utworzonego rejonu znalazło się 69 jednostek terenowych OSP, które skupiały około 1300 strażaków ochotników. Z chwilą powołania Komendy Rejonowej rozpoczęły się prace związane z remontem istniejącej remizy a właściwie jej rozbudową, która podzielona została na kilka etapów.

Niespełna 2 lata później, 1 marca 1977 r. powołana zostaje Zawodowa Straż Pożarna w Wąbrzeźnie przejmując cały ciężar zadań, które dotychczas spoczywały na straży ochotniczej. Jednostka OSP, na bazie której utworzono Zawodową Straż Pożarną będąca dotychczas wiodącą w działaniach gaśniczych przekształca się w jednostkę prewencyjną, a tym samym w mniejszym stopniu bierze udział w działaniach operacyjnych. Na wyposażeniu ZSP znajdują się samochody gaśnicze typu GBAM oraz GLM jak również kilka motopomp pożarniczych. Obsadę etatową w podziale bojowym stanowią zawodowi strażacy pracujący w systemie zmianowym. W latach 1976 – 1978 trwa będąca drugim etapem dalsza rozbudowa remizy. Zakończenie budowy i oddanie obiektu do użytku następuje 31 grudnia 1980r. W wyremontowanym obiekcie znajduje się 6 pomieszczeń garażowych natomiast na piętrze pomieszczenia biurowe, stanowisko kierowania oraz zaplecze socjalne dla załogi. Ogromny wkład z budowę remizy wnoszą sami strażacy.

Systematycznie wzrasta ilość interwencji prowadzonych przez Zawodową Straż Pożarną. W roku 1982 na terenie rejonu wąbrzeskiego odnotowano 29 pożarów i tyleż samo innych zagrożeń. Kolejne lata to okres wzmożonej i wytężonej pracy strażaków zawodowych i ochotników w zwalczaniu i likwidowaniu pożarów, to także szereg ćwiczeń, szkoleń oraz zawodów, w ramach których strażacy podnoszą swoje umiejętności, a także zdobywają nowe doświadczenia. W latach 1982 – 1983 Zawodowa Straż Pożarna wzbogaca się o nowe samochody pożarnicze typu Żuk oraz podnośnik hydrauliczny SH-18. Dzięki inicjatywie ówczesnego Komendanta, jak również działaczy OSP z rejonu budowanych jest szereg remiz oraz zbiorników przeciwpożarowych. W lutym 1985r. odbywają się główne uroczystości związane z obchodami czterdziestolecialecia Służby Pożarniczej oraz trzydziestopięciolecia powołania Państwowych Organów Ochrony Przeciwpożarowej.  

 2 września 1985 r. na frontonie budynku ZSP dokonane zostaje odsłonięcie tablicy pamiątkowej ku czci poległych i pomordowanych strażaków i działaczy pożarnictwa rejonu wąbrzeskiego. W roku 1987 maja miejsce jubileuszowe obchody dziesięciolecia powołania Zawodowej Straży Pożarnej na czele, której niezmiennie stoi mjr. poż Marian Wiecki. Na uroczystej akademii dokonano oceny dziesięcioletniego funkcjonowania ZSP, a najbardziej zasłużeni strażacy w służbie wyróżnieni zostali pamiątkowymi dyplomami i listami gratulacyjnymi. Systematycznie na przestrzeni lat osiemdziesiątych pracę w ZSP rozpoczyna młoda kadra absolwentów Szkoły Chorążych Pożarnictwa w Poznaniu. Rok 1990 był trudny dla pożarnictwa ze względu na ograniczenie środków finansowych na ochronę przeciwpożarową ale i przełomowy, bo nastąpił podział w utrzymaniu i finansowaniu pożarnictwa zawodowego  i ochotniczego. To  ostatnie z dniem 1 stycznia 1991r. przeszło w pełnym zakresie na utrzymanie samorządów gmin.1 stycznia 1991r. nastąpiła zmiana warty na stanowisku Komendanta Rejonowego. Miejsce ppłk. poż. Mariana Wieckiego, który przeszedł na emeryturę zajął ppłk. poż. Zdzisław Piotrowski.

Dnia 24. 08. 1991r. zostały uchwalone: nowa Ustawa o ochronie przeciwpożarowej oraz Ustawa o Państwowej Straży Pożarnej. Za realizacje polityki państwa w zakresie ochrony przeciwpożarowej nadal odpowiada minister spraw wewnętrznych, który pełni nadzór nad funkcjonowaniem Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego, natomiast centralnym organem administracji państwowej       w sprawach ochrony przeciwpożarowej oraz organizacji Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego został Komendant Główny PSP. Zadania te realizują również  w zakresie ustalonym przez ministra spraw wewnętrznych: ministrowie, wojewodowie, organy gmin. Jednostki ochrony przeciwpożarowej istniejące i funkcjonujące do lipca 1992r. zgodnie z uwarunkowaniami prawnymi zawartymi w Ustawie o Ochronie Przeciwpożarowej z 1975 r. realizowały tylko zadania związane z walką z pożarami. Nowelizacje tej ustawy z roku 1991 nie tylko dokonały zmian strukturalno-organizacyjnych jednostek ochrony przeciwpożarowej, ale znacząco rozszerzyły zakres i obszar działań. Jednostki te zostały zobowiązane nie tylko do walki z pożarami, ale również do prowadzenia szeroko pojętego ratownictwa. Wpływ na dalsze funkcjonowanie i struktury organizacyjne KRSP nowych ustaw był ogromny. W ich myśl z dniem 1 lipca 1992 roku powołane zostały na terenie kraju Jednostki Ratowniczo-Gaśnicze wchodzące w skład struktur Państwowej Straży Pożarnej. Doprowadziło to do likwidacji komendy w Golubiu Dobrzyniu, której funkcję przejęła Komenda Rejonowa PSP w Wąbrzeźnie.  

Komendantem Rejonowym PSP w Wąbrzeźnie został dotychczasowy Komendant Rejonowy Straży Pożarnych bryg. Zdzisław Piotrowski. W skład rejonu wąbrzeskiego   weszły  dwie   Jednostki   Ratowniczo-Gaśnicze kat „D" w   Wąbrzeźnie i Golubiu Dobrzyniu, które operacyjnie zabezpieczają miasto Wąbrzeźno, gminy: Wąbrzeźno, Książki, Płużnica, Dębowa Łąka oraz miasta Golub Dobrzyń, Kowalewo Pomorskie, a także gminy Golub Dobrzyń, Ciechocin, Radomin i Kowalewo Pomorskie. Znajdujące się dotychczas   w strukturach organizacyjnych rejonu wąbrzeskiego miasto i gmina Radzyń Chełmiński przyłączone zostaje do rejonu grudziądzkiego. W dniu 11 lipca 1992 r. w obecności Komendanta Wojewódzkiego PSP w świetlicy KR PSP odbywa się uroczyste ślubowanie i wręczenie aktów mianowania na strażaka Państwowej Straży Pożarnej. W roku 1994 udaje się wykupić obiekty od Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej  i Mieszkaniowej. Po adaptacji pomieszczeń w tym budynku swoją siedzibę znajduje Komenda Rejonowa PSP. Dotychczasowe pomieszczenia, z jakich korzystała przeznaczone zostają na potrzeby i funkcjonowanie Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej. Ogrom zadań spoczywający na PSP, a także realizacja Ustawy o ochronie przeciwpożarowej sprawiło, że w roku 1995 w ramach porozumień zawartych pomiędzy Komendantem Rejonowym, Zarządami jednostek OSP oraz Wójtami gmin z terenu rejonu wąbrzeskiego  5 jednostek OSP włączonych zostało do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego.

 W 1998r. na emeryturę odchodzi Komendant Piotrowski. Na  jego miejsce     z dniem 1 marca 1998 r.  powołany zostaje kpt. mgr inż. Sławomir Herbowski, który jest najmłodszym oficerem w Polsce na tym stanowisku.

1 stycznia 1999r. to kolejna ważna data w dziejach Państwowej Straży Pożarnej, a mianowicie powrót do powiatów. Powstaje województwo kujawsko-pomorskie ze stolicą w Bydgoszczy. Jednak siedzibą KW PSP zostaje Toruń.  Dotychczasowy rejon wąbrzeski podzielony zostaje na obszar działania dwóch komend: Komendy Powiatowej w Wąbrzeźnie oraz  w Golubiu Dobrzyniu. Obowiązki Komendanta Powiatowego powierzone zostają kpt. mgr inż. Sławomirowi Herbowskiemu, dotychczasowemu Komendantowi Rejonowemu, który sprawuje to stanowisko do dnia dzisiejszego.

 Komenda Powia­towa PSP stanowi teraz element zespolonej administracji rządowej podległej staroście. Istotą  tego zwierzchnictwa  jest odpowiedzialność władzy administracyjnej za stan przygotowania i realizacji zadań ratowniczych. Staroście,  jako odpowiedzialnemu za ten stan, przysługują uprawnienia zwierzchnie względem organu PSP, jakim jest Komendant Powiatowy. Nie są to klasyczne, władcze kompetencje administracyjne, nie uprawnienia kierownictwa służbowego lecz uprawnienia zwierzchnictwa ogólnego. Komendant Powiatowy, mimo zespolenia z administracją samorządową szczebla powiatowego, nie traci swego rządowego cha­rakteru.

Starosta nie może wydawać komendantowi  konkretnych rozkazów działania  i poleceń służbowych, lecz może określać wiążące wytyczne, określając tą drogą pożądany do osiągnięcia stan w zakresie bezpieczeństwa powszechnego i ratownictwa lub wskazując zagrożenia, które mają być wyeliminowane. Sposób wykonania tych poleceń jest kwestią pragmatyczną, wynika z przepisów ustawy o ochronie przeciwpożaro­wej i ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Sposób przygotowania do realizacji zadań ratowni­czych, jak również sposób i procedury prowadzenia tych działań należą do komendanta Powiatowego PSP.

 W celu przygotowania do realizacji zadań ratowniczych oraz poprawy bezpieczeństwa społeczeństwa powiatu wąbrzeskiego z dniem 1 grudnia 2001r. utworzone zostało Centrum Powiadamiania Ratunkowego, które znajduje się                 w siedzibie KP PSP. Głównym jego cele to zintegrowanie działań służb ratowniczych powiatu wąbrzeskiego.  W połowie lipca w związku z trudna sytuacją w izbie przyjęć szpitala zawieszono funkcjonowanie centrum.

Stałe podnoszenie kwalifikacji kadry dowódczej i szeregowych strażaków, zabieganie o nowoczesny sprzęt ratowniczy, to działania prowadzące do coraz sprawniejszego niesienia pomocy wszystkim tym, którzy na takiej pomocy oczekują, to ciągłe budowanie autorytetu i zaufania, to dzisiejszy wizerunek Państwowej Straży Pożarnej działającej na ziemi wąbrzeskiej.

Stopka

Ostatnia aktualizacja: 2005.09.21
Licznik odwiedzin: 4942

Rozmiar czcionki

Wersja o wysokim poziomie kontrastu

Przełącz się na widok strony o wysokim kontraście.
Powrót do domyślnej wersji strony zawsze po wybraniu linku "Graficzna wersja strony" znajdującego się w górnej części witryny.